Recensies

Met vaste regelmaat schrijft de heer M. Geerdink een recensie in Facility Management Magazine en in Managementboek.nl. De nadruk ligt vaak op de relatie van mens, werk en werkomgeving (organisatie verandering, flexibilisering, kantoorinnovatie en tijd- & plaatsonafhankelijk werken.

32 Lugger, G. Uitbesteden en toch in control, een utopie?


door drs Michaël G.M. Geerdink

Titel: Uitbesteden en toch in control, een utopie?
Auteur: drs. Ger Lugger e.a.
Uitgeverij: eigen uitgave van Inteon BV

Over jointventures in facility management

Ik ken niet alle curricula van FM-opleidingen aan hogescholen en moet voorzichtig zijn in het generaliseren. Van enkele weet ik dat in de afgelopen jaren het vak Recht is gemarginaliseerd. Ik vind het onbegrijpelijk en kan me er zelfs kwaad over maken. Want allereerst zien we binnen het FM-domein ontwikkelingen binnen verbintenissenrecht / contractrecht. Veel facility managers worden geconfronteerd met ingewikkelde aanbestedingsprocedures, ook Europese aanbestedingen. Daarnaast is bij een FM’er als gevolg van vergaande uitbestedingen meer dan oppervlakkige kennis gewenst van vennootschapsvormen en juridische aspecten van samenwerkingsverbanden. Facilitaire organisatiekunde en verandermanagement hebben veel raakvlakken met het juridische domein. Ik geef toe: het zijn onderwerpen die me raken en ik vraag me af of we hedendaagse studenten niet geweldig tekort doen door ze zonder die bagage de arbeidsmarkt op te sturen.

Organiseren van flexibiliteit
Ik kwam tot deze bespiegeling na het lezen van Uitbesteden en toch in control, een utopie? van Ger Lugger e.a. Een beknopt boekje (57 pagina’s) met daarin samengevat wat de kern is van uitbesteden. Karl Weick heeft er reeds op gewezen dat organisaties feitelijk niet bestaan: het zijn entiteiten die voortdurend veranderen. Volgens hem bestaat alleen organiseren, en we hoeven maar om ons heen te kijken om te constateren hoe waar die uitspraak is. Zo zien we bij FM als ondersteunend proces de sterke behoefte zich zo te organiseren dat het vooral een flexibel proces is: hoe kan FM meebewegen op de golven van het primair proces? Het uitbesteden van facilitaire taken is een belangrijke ingreep om die flexibiliteit te bereiken.

Zes vormen van uitbesteden
Lugger bespreekt eerst een zestal vormen van uitbesteden. Zo passeren ‘Make or Buy’, Maincontracting, Regiemodel, Shared Service Center, Gebiedenmanagement (Parkmanagement) en Jointventures de revue. In een tabel wordt per uitbestedingsvorm aangegeven hoe de gewenste flexibiliteit wordt bereikt, hoe de kwaliteit van de dienst zich zal ontwikkelen, de kostenaspecten, het organisatiedoel, de risico’s en Human Capital (betekenis voor medewerkers). De lezer krijgt – puntsgewijs – een beeld van de pro’s en contra’s van elke vorm. Het is jammer dat bij elke vorm geen passend voorbeeld uit de praktijk wordt gegeven. Ook ontbreekt hoe de besproken vorm door de relevante partijen (bestuurder, FM, leverancier, klant, etc.) wordt ervaren. De lezer krijgt geen inzicht in hoe een specifieke vorm wordt ingevoerd, maar ik moet toegeven dat mijn wensen leiden tot een meer uitgebreid boekje dan wat nu voor me ligt.

Over vader, moeder en kind
In het tweede deel wordt dieper ingegaan op één specifieke vorm: de jointventure. Om het de lezer duidelijk te maken, spreekt Lugger van vader en moeder die gezamenlijk een kind verwekken, de jointventure (een nieuwe juridische entiteit). Als de uitbestedende partij de vader is en de marktpartij de moeder, dan pleit Lugger voor een zeggenschapsverdeling van 51 / 49%. Vader brengt de business en de klantenkennis is, moeder het management, de knowhow en de uitvoering. Aldus wordt gewerkt aan een gemeenschappelijke doelstelling en Lugger ziet verschillende voordelen. Om er drie te noemen: (1) niet één van de betrokken partijen staat centraal, maar het succes van de nieuwe onderneming; (2) geen onderlinge hiërarchie tussen partners, wel wederzijdse rechten en plichten (3) complementariteit en afhankelijkheid. Verder beschrijven de auteurs dat – bij slim vormgeven – ook een BTW-voordeel te behalen is. Inteon BV, het bedrijf waaraan Lugger is verbonden, heeft een eigen variant ontwikkeld en dat wordt in het laatste hoofdstuk beschreven. Verschillende keren wordt verwezen naar ‘schoonmaak’ en ‘zorg’ en deze woorden zullen niet toevallig in de tekst voorkomen.

De onzichtbare hand
Het bijzondere van uitbesteden aan een marktpartij is dat deze als het ware dingt om de hand van de uitbesteder. Dat gebeurt niet in een vacuum, maar juist in concurrentie met anderen. Een contract heeft een bepaalde duur, waardoor marktpartijen worden geprikkeld tot kwaliteitsverbetering en innovatie. Volgens Adam Smith worden wij gedreven door de onzichtbare hand van de concurrentie. In de jointventurevorm van Lugger ontbreekt die concurrentie geheel. Het is dan wel merkwaardig dat op dit bijzondere aspect van uitbesteden niet wordt ingegaan.