Recensies

Met vaste regelmaat schrijft de heer M. Geerdink een recensie in Facility Management Magazine en in Managementboek.nl. De nadruk ligt vaak op de relatie van mens, werk en werkomgeving (organisatie verandering, flexibilisering, kantoorinnovatie en tijd- & plaatsonafhankelijk werken.

37 Post, J. De kunst van rekbaar vastgoed

door drs Michaël G.M. Geerdink

Titel: De kunst van rekbaar vastgoed (Bouwen in een tijd vol verandering)
Auteurs: Jouke Post en Geert-Jan van den Brand (TU Eindhoven); tekst Henk Bouwmeester
Uitgeverij: SEV-Realisatie, Rotterdam 2006

Hoe lang blijft vastgoed eigenlijk goed?

Dat we in een tijd van grote maatschappelijke veranderingen leven, is toch wel een open deur. Het Sociaal Cultureel Planbureau spreekt van de 5 I’s: Individualisering, Informalisering, Informatisering, Internationalisering en Intensivering. Veranderingen vinden ook hun weerslag in vastgoed, zij het met vertraging want gebouwen bewegen niet gemakkelijk mee. Verzorgingshuizen, kantoren, scholen en woningen verliezen hun bruikbaarheid lang vóór ze technisch of stedenbouwkundig zijn verouderd. Soms is hun levensduur te verlengen, maar in veel gevallen wordt besloten tot sloop. Het boek “De kunst van rekbaar vastgoed” gaat over de mogelijkheid van flexibel bouwen: het zo ontwerpen van een gebouw dat de inrichting snel kan worden aangepast aan nieuwe functionele eisen. Daarbij worden voorbeelden uitgewerkt voor vier sectoren: wonen, werken, zorg en onderwijs. Het boek vormt een zelfstandige inleiding van een uitgebreide projectencatalogus, ook uitgegeven door SEV-Realisatie.

Het boek opent met een interview met de heren Verweij en Buijs. Beiden bekleden een hoge positie bij Wereldhave. Zij vinden dat de bestemmingsduur van gebouwen beperkt moet worden. Gebouwen moeten zo worden ontworpen dat aanpassingen snel en gemakkelijk kunnen worden doorgevoerd. Dat kan door componenten te gebruiken die snel gedemonteerd en hergebruikt kunnen worden. Aldus wordt het risico op kapitaalvernietiging beperkt (“we zitten hier niet om kapitaal te vernietigen”).

Wonen

Het blijkt dat rijtjeshuizen geruisloos met de tijd meeveranderen. Van slaapkamers wordt bijv. een werkruimte gemaakt en nieuwe technologie (CV, keuken- en badkameruitrusting) wordt gemakkelijk geabsorbeerd. Moeilijker ligt het bij veel naoorlogse vierhoogflatjes. De schatting is dat de komende jaren zo’n 60.000 worden gesloopt. Almere en Veenendaal-Oost kennen interessante experimenten met zgn. groeiwoningen. Een groeiwoning is ontworpen als een levensbestendige woning. Het mooie is dat zo in één wijk diverse huishoudens in verschillende stadia naar tevredenheid kunnen blijven wonen. Boeiend is het afsluitende interview met Thom Aussems, directeur van woningstichting Trudo in Eindhoven. Hij bespreekt “Slimmer Kopen”, waarbij bewoners de gelegenheid wordt geboden hun huurwoning te kopen. In de vorm van een aflossingsvrije, renteloze lening stelt Trudo een korting van max. 25% van de marktwaarde in het vooruitzicht! Bewoners met een smalle beurs krijgen zo de gelegenheid om een vermogen op te bouwen en de woning naar eigen smaak en behoefte in te richten.

Werken
Eind 2005 was er een leegstand van 6,3 miljoen m2 in Nederland. Inmiddels is dat wel teruggelopen als gevolg van de economische ontwikkelingen, maar – gezien de demografische ontwikkelingen en niet te vergeten het flexwerken - ligt het niet voor de hand dat het snel wordt opgevuld. We kennen de voorbeelden van “Het Nieuwe Werken” en ook “Duurzaamheid” die het ontwerp van kantoorgebouwen dramatisch hebben beïnvloed. Het hoofdstuk wordt afgesloten met een interview met Gerard Smits, projectdirecteur bij Unilever Nederland.

Zorg
Bij de bouw van ziekenhuizen is het flexibel bouwen inmiddels norm geworden. Het College Bouw Zorginstellingen is in “Flexibel Bouwen in de Zorg” duidelijk: het gaat om demontabel en duurzaamheid. Spraakmakende voorbeelden zijn het Martiniziekenhuis (Groningen), het Reinier de Graafgasthuis (Delft) en de bouw van Orbis Medical Park (Sittard). Bekend zijn de standpunten van Hans Becker, voorzitter van Humanitas: “Voorkom dat verzorgingshuizen ‘misère-eilanden’ worden”. Carevoorzieningen met verblijf blijven nodig, maar waar mogelijk wordt “cure” toegepast. Het kan niet zo zijn dat bewoners – vanwege inflexibiliteit van de huisvesting – langer dan noodzakelijk verpleegd worden.

Onderwijs
Het klassieke onderwijsmodel is – ondanks de commissie Dijsselbloem – inmiddels op grote schaal verlaten. Individualisering en digitalisering beïnvloeden het onderwijs, en daarmee dus ook het schoolgebouw, in hoge mate. We spreken van multifunctionele, flexibele en neutrale gebouwen die geschikt zijn voor vele vormen van onderwijs. In het boek worden voorbeelden besproken van het primair, voortgezet, middelbaar en hoger beroepsonderwijs. Het hoofdstuk wordt besloten met een interview met Tom van Kleef, directeur van De Nieuwste School in Tilburg.

De toekomst is al begonnen
Tenslotte wordt gemeld dat de organisatie van de bouwsector drastisch is veranderd. Van een verticale (bouw)kolom is de branche nu meer horizontaal geworden: een veld van partners die samen met de initiatiefnemer een consortium vormen. Daarnaast moet het veranderend milieubesef worden vermeld. Een en ander maakt het ontwerpproces er niet gemakkelijker op. IFD Bouwen (industrieel, flexibel en demontabel) is volgens de auteurs het antwoord op de uitdagingen van deze tijd.

Home | Voorwaarden | Disclaimer