Recensies

Met vaste regelmaat schrijft de heer M. Geerdink een recensie in Facility Management Magazine en in Managementboek.nl. De nadruk ligt vaak op de relatie van mens, werk en werkomgeving (organisatie verandering, flexibilisering, kantoorinnovatie en tijd- & plaatsonafhankelijk werken.

33 Henslin, J.M. Essentials of Sociology


door drs Michaël G.M. Geerdink

Titel: Essentials of Sociology (A down-to-earth approach)
Auteur: James M. Henslin (red)
Uitgeverij: Pearson, Boston, etc. 2007

Over de springlevende sociologie
Ik voel me bevoorrecht te kunnen zeggen dat ik zo’n 30 jaar geleden in Leiden nog sociologie heb gehad van professor Lammers. Meestal begon hij zijn college met: “Dat voorgeschreven boek hebt u wel gelezen, dus we bespreken de sociologische ontwikkelingen in China”. Afgeladen collegezalen. Eénmaal heb ik hem uit zijn rol zien vallen toen een student aan hem vroeg: “Professor, wie van deze sociologen leeft nog?” De gedachte van de sociologie als dode wetenschap maakte hem woest. Die boosheid was terecht, want Nederland kende en kent sociologen van internationale naam en faam; de discussie over de Utrechtse en Amsterdamse school laat ik onbesproken. Er bestaan goede Nederlandstalige inleidingen in de sociologie, bijvoorbeeld Sociologie van Ultee, Arts en Flap. De sociologie wordt beheerst door enkele hoofdvragen en die komen in het boek van Henslin (red.) ook aan de orde.

Het vraagstuk van het sociale perspectief
Het boek start met een korte presentatie van de grote sociologische denkers (jawel, allemaal dood). Dus: Comte, Marx, Weber, Parsons, Merton, etc. Maar het boeiende is dat Henslin kans ziet ze te plaatsen in een hedendaagse context. Hoe kan de trend tot bodypiercing, bodypainting en tattooing worden verklaard? Wat is de betekenis van een hanengevecht in Bangkok? Al snel wordt duidelijk hoe de groep waartoe je behoort (of wilt behoren) je gedrag reguleert en bepaalt. Henslin stelt al snel culturen en subculturen aan de orde, alsook de socialisatie, het aanleren van centrale waarden en normen. Vervolgens bespreekt de auteur de structurele kenmerken van een groep of klasse en komt hij uit bij het sociaal constructivisme. Het is boeiend te zien hoe binnen groepen een beeld van de werkelijkheid wordt geconstrueerd en in stand wordt gehouden. Facility Managers ondersteunen het gedrag van managers en medewerkers en dan biedt de sociologie een prachtig kader om het gedrag te begrijpen of mogelijk zelfs te voorspellen.

Groepsgedrag
In organisaties hebben we met individuen maar zeker ook met groepen te maken. In groepen ontstaan culturen, structuren en ook leiderschap. Sommige processen zijn geformaliseerd, maar veel verloopt min of meer autonoom. Al deze sociale processen, de sociale controle, houden ons in het gareel. Dan ontstaat de vraag naar wat precies deviant gedrag is. Waarom eten sommigen paddo’s of worden lid van een gang? Maar ook in organisaties: Waarom oefenen mensen ongeremd macht uit en sluiten anderen in of uit? Het zal duidelijk zijn dat de sociologie ons een verklaringskader biedt die kan worden toegepast op samenlevingen, maar ook op organisaties.

Over ongelijkheid
Hoewel wij in Nederland een gelijkheidsideeal koesteren, kunnen we de ogen niet sluiten voor de sociale ongelijkheid. We kunnen wijzen naar de problemen in de wereld, naar de globale stratificatie, maar het is niet verkeerd ook om dichter bij huis te kijken. Hoe kenmerken zich de sociale klassen in Nederland? Is ook bij ons sprake van sociale ongelijkheid op grond van ras, etniciteit, geslacht of leeftijd? Ik werk in Den Haag en het is interessant om te zien hoe om 17.30 uur de bevolking van bijvoorbeeld een Ministerie wisselt. Witte Nederlanders spoeden zich naar file, tram of bus en de instroom van allochtoon Nederland begint. Je hoeft geen FM’er te zijn om ook het verschil in werkzaamheden te kwalificeren. Zelf ben ik van Antilliaanse komaf en mijn ouders hebben me doordrongen van de gedachte tot sociale mobiliteit. Studeren was daarbij het hoogst denkbare goed om je ‘sociaal te verheffen’. Vervult onderwijs nog steeds die rol?

Tenslotte
De lezer van deze recensie moet me niet kwalijk nemen dat ik uit de ruim 400 pagina’s tekst slechts enkele thema’s kan aanroeren. Zo heb ik het niet gehad over de sociale instituties (de politiek, de economie, huwelijk en familie, de rol van onderwijs en opvoeding en de betekenis van religie). Ook heb ik de belangrijke sociale veranderingen niet besproken. Denk maar aan de invloed van technologische ontwikkelingen en milieuvraagstukken op ons gedrag. Ik hoop dat met deze recensie uw belangstelling voor de springelevende sociologie (weer) is gewekt en het boek van Henslin biedt een prachtig down-to-earth blik op de sociale werkelijkheid die elke dag aan ons voorbij trekt.