Recensies

Met vaste regelmaat schrijft de heer M. Geerdink een recensie in Facility Management Magazine en in Managementboek.nl. De nadruk ligt vaak op de relatie van mens, werk en werkomgeving (organisatie verandering, flexibilisering, kantoorinnovatie en tijd- & plaatsonafhankelijk werken.

41 De Monchy: Floreren als professional

door drs Michaël G.M. Geerdink

Titel: Floreren als professional (Werken vanuit een dynamisch perspectief)
Auteur: Carolien de Monchy
Uitgeverij: Van Gorcum, Assen, 2008

Over onmacht en plezier in je werk

De laatste jaren zien we professionals - met sombere blik – optreden in praatprogramma’s. Politieagenten, leraren en verpleegkundigen, begeleid door organisatieadviseurs, betogen dat de aardigheid er af is. Spreadsheets en kengetallen vergallen het plezier in het werk en dat alles is te wijten aan sturende managers van het type: “Meten is weten”. Men zou toch moeten begrijpen dat zij als professional het vak perfect beheersen en het goed met de klanten voor hebben! Zelfsturing en vakmanschap als oplossing van dit motivatievraagstuk ligt voor de hand. ‘Leidinggeven aan professionals? Niet doen!’ is een veelzeggende titel van een boek van prof. Weggeman (2007).

Het mooie van het boek ‘Floreren als professional’ is dat Carolien de Monchy een stap verder gaat dan de hierboven aangehaalde dunne praat. Ze verkent de vraag: Wat is een professional eigenlijk? Daarbij maakt ze een onderscheid tussen ‘oude’ en ‘nieuwe’ professionals, waarbij nieuwe professionals géén duidelijk omschreven kennisgebied (meer) hebben, géén erkende opleidingen, géén exclusieve beroepsvereniging en géén monopoliepositie. De moderne professional is een kenniswerker; iemand die kennis inzet om zich een inkomen te verwerven.

Door deze positionering wordt het relatiepatroon duidelijk. Er zijn klanten, vakbroeders en – bij de professionals in loondienst - de eigen organisatie c.q. de manager. Deze drie ‘partijen’ koesteren eigen verwachtingen. Het is de kunst die verwachtingen adequaat ‘te managen’. De Monchy spreekt van rollen en perspectieven, waarmee zij aanduidt dat de professional beschikt over een kennissysteem waarmee hij zich staande houdt. Zij werkt drie perspectieven uit: de professional als deskundige, zakelijke dienstverlener en werknemer. Bij elk perspectief hoort een set van opvattingen.

De professional als deskundige onderscheidt zich van de leek door kennis. De klant vertrouwt er op dat de juiste kennis wordt geleverd. In zekere zin geeft de klant zich over aan de expert; de expert zet daar een inspanningsverplichting tegenover. Collega’s zijn vakbroeders die elkaar bijstaan.

De professional als zakelijke dienstverlener staat in het marktdenken. Dit betekent: aandacht voor marketing; de professional als ondernemer, als handelaar in kennis. De klant geeft zich niet aan de expert over, maar definieert wensen en specificaties waaraan de professional moet voldoen. ‘Is het bruikbaar, is het nuttig?’ Bij de zakelijke dienstverlener staat het oordeel van de klant centraal, er is sprake van resultaatverplichting. En vakbroeders zijn in dit perspectief concurrenten.

De professional als werknemer staat op de loonlijst. Er is een werkgever en er zijn gezagsverhoudingen. De Monchy spreekt óók van een psychologisch contract: een stilzwijgende overeenkomst over de wijze van werken en de sfeer. Naast een individuele verantwoordelijkheid van de professional is er ook een organisatieverantwoordelijkheid. De organisatie stelt immers doelen en bepaalt randvoorwaarden. In de praktijk leidt dit tot een voortdurend onderhandelingsproces tussen professional en werkgever. Van de professional wordt – als ruil voor goede arbeidsvoorwaarden – loyaliteit aan de organisatie gevraagd.

Het zal duidelijk zijn dat de perspectieven botsen: de professional komt klem te zitten en zoekt naar oplossingen. Vasthouden aan je (inhoudelijk) standpunt, meegaan in het perspectief van de ander (klant of werkgever) en het zoeken van een compromis (allemaal een beetje); statische oplossingen zullen niet werken. De Monchy spreekt van een dynamisch perspectief: alle drie de perspectieven moeten tot hun recht komen. Ze schetst in dit verband een soort propellermodel waarbij voortdurend een gebalanceerd evenwicht tussen de perspectieven wordt gezocht. Kernvraag is: ‘Wat is in deze situatie professioneel handelen?’ Dat betekent: rekening houden met de verwachtingen van alle actoren. De professional kenmerkt zich dan niet door het geven van antwoorden, maar door het gericht vragenstellen aan zichzelf én aan de ander. Het zal duidelijk zijn dat deze nieuwe professionaliteit moet worden ontwikkeld. Niet door een goede cursus te volgen, maar vooral door een voortdurende reflectie op het eigen professioneel handelen vanuit het besef dat elke dag en elke situatie weer anders is en andere antwoorden vragen. In dit dynamisch perspectief ontstaat weer nieuw plezier in het vak en nieuwe levensvreugde.

Home | Voorwaarden | Disclaimer