Recensies

Met vaste regelmaat schrijft de heer M. Geerdink een recensie in Facility Management Magazine en in Managementboek.nl. De nadruk ligt vaak op de relatie van mens, werk en werkomgeving (organisatie verandering, flexibilisering, kantoorinnovatie en tijd- & plaatsonafhankelijk werken.

29 Boonstra, J. Dynamics of Organizational Change and Learning

door drs Michaël G.M. Geerdink

Titel: Dynamics of Organizational Change and Learning
Auteur: Jaap J.Boonstra (ed)
Uitbeverij: Wiley Handbooks in the Psychology of Management in Organizations John Wiley & Sons, Ltd, Chichester, 2004

Waarom zijn veranderingen in organisaties toch zo moeilijk?

In tal van artikelen lezen we over succesvolle veranderprocessen in organisaties. Vaak verlucht met heldere schema’s lezen we hoe in een concrete situatie een ingrijpende verandering in korte tijd is doorgevoerd. De gedachte achter deze artikelen is vaak: “Doe zoals ik en je bereikt een succesvolle turnaround!”
Uit onderzoek weten we dat de werkelijkheid ons wat bescheidener moet stemmen. Het Handboek ‘Dynamics of Organizational Change and Learning’ begint met de constatering dat 70% van de veranderingsprocessen mislukt. Een weinig geruststellende gedachte. In het Handboek buigen vooraanstaande wetenschappers uit negen landen zich over de vraag hoe het nu zit met die veranderingen in organisaties.

Jaap Boonstra wijst op vijf belangrijke oorzaken van mislukte veranderprocessen. Ze zullen ons niet verbazen. Ten eerste noemt hij het beleidsproces en de wijze waarop het topmanagement zich aan strategische doelen committeert. Een tweede factor is de organisatiestructuur: deze reflecteert de machtsverhoudingen. Macht in organisaties is een derde factor. Een vierde kwestie is de organisatiecultuur: het patroon van sociale relaties kan zich effectief tegen een verandering verzetten. Een laatste factor is de mate van onzekerheid en de weerstand die dat oproept. Ik had u al gewaarschuwd: het zijn bekende feiten. Maar hoe komt het dat telkens weer dezelfde fouten worden begaan of essentiële kwesties worden gebagatelliseerd?

We kunnen geen andere conclusie trekken: veranderingen in organisaties zijn in hoge mate contextafhankelijk. Recepten en wijze raad van goeroes en consultants kunnen niet werken: het blijft maatwerk. Handige tips werken alleen in verandersituaties die door routine en voorspelbaarheid gekenmerkt worden. Veranderprocessen, zo stelt Boonstra, zijn in hoge mate ‘playing with dynamics and uncertainty’ waarbij de verschillende ‘partijen’ met elkaar in dialoog moeten treden om zo gezamenlijk vorm te geven aan een nieuwe organisatie of aan de innovatie. Maar veel topmanagers, gevoed door de druk vanuit de aandeelhouders, kunnen die onzekerheid niet verdragen en managen complexe en dynamische processen alsof het om een technische en projectmatige kwestie gaat. En zo komen we aan die 70%.

‘Dynamics of Organizational Change and Learning’ is opgebouwd uit vijf delen met elk vier artikelen. Bijzonder interessant vond ik die delen waarin auteurs veranderingsprocessen opvatten als leerprocessen. Zo bespreekt Alfons Sauquet de verschillende ‘denkscholen’ (behaviourisme, cognitivisme, pragmatisme). Het tweede artikel is van Chris Argyris, de grote denker op het gebied van leren en veranderen. Hij stelt de vraag hoe je een veranderproces moet faciliteren om ‘double loop learning’ te bewerkstelligen. Centraal staat het ‘reflection in action’: veranderplannen zijn geen projectplannen maar voortdurende leerloops waarin van de effecten van de vorige stap wordt geleerd. ‘Learning and sustainable change’ is een boeiend artikel van Gerhard Smid en Ronald Beckett. Zij vragen zich over innovatieprocessen af: “What stops?” , “What continues?” en “What is new?” Vervolgens komt de vraag aan de orde: Hoe kun je een juiste leeromgeving inrichten om duurzame veranderingen te bewerkstelligen?

‘Dynamics of Organizational Change and Learning’ is geen gemakkelijk boek. Het is wetenschappelijke kost, maar je hoeft het niet allemaal in één keer te lezen! Studenten aan masteropleidingen Facility Management kunnen voor het vak Strategisch Verandermanagement er hun voordeel mee doen. Het boek kan hen helpen niet in de valkuil van stappenplannen, IST und SOLL te trappen, maar met hun opdrachtgevers, collega’s en medewerkers onderbouwd te werken aan een gedegen aanpak, gebaseerd op organisatiedynamiek en leerprocessen. Wellicht komen we dan – ook in facility management – nog eens onder die 70%!

Home | Voorwaarden | Disclaimer